# तामाङ भाषाको वर्गीकरण (Classification of Tamang Language)
तामाङ भाषा नेपाल र बाहिरका विभिन्न क्षेत्रहरूमा बोलिने एक प्रमुख भाषा हो। यसलाई मुख्यतया दुई तरिकाले वर्गीकरण गरिएको पाइन्छ: तामाङ भाषाको पुरानो शैलीअनुसार वर्गीकरण र तामाङ भाषाको आधुनिक वर्गीकरण। तल यसको विस्तृत विवरण दिइएको छ।
## तामाङ भाषाको पुरानो शैलीअनुसार वर्गीकरण (घ्योइ ला नाम्बा)
(घ्योइ ला नाम्बा)
* **A. 12 Temal** - स्र्यफाट के / श्यारपाके (ཤར་པའི་སྐད། / ཤར་པ་སྐད།)
* Sharpa key / Sharphake / Sharphate
* **B. 12 Lachhang** - पाल्छोके (དཔལ་ཆོས་སྐད། / དཔལ་གཅོ་སྐད།)
* Palchhoke / Palchoke
* **C. 12 Gorshang** - खान्दोके (ཁ་སྡོབ་སྐད། / ཁན་དོག་སྐད།)
* Khandoke
## तामाङ भाषाको आधुनिक वर्गीकरण
(तामाङ भाषाको आधुनिक वर्गीकरण)
### १. Eastern Tamang (श्यार्बा ग्योद ཤར་པའི་ཉང་སྐད།)
(Eastern Tamang श्यार्बा ग्योद)
* मुख्यतया मध्य-पूर्वी पहाडी भूभागको पूर्वी तामाङ क्षेत्रमा बोलिने।
* सिन्धुपाल्चोक जिल्ला (विशेष गरी हेलम्बु कोरिडोरको प्रभाव भएको पूर्वी भाग)
* रामेछाप जिल्ला
* दोलखा जिल्ला
* काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाका केही भागहरू (पूर्वी भाग)
* मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रतर्फ यसको केही प्रभाव (Fringe influence) रहेको।
### २. Western Tamang (न्हुब ग्योद ནུབ་ཏང་སྐད།)
(Western Tamang न्हुब ग्योद)
* यो तामाङ भाषाको सबैभन्दा व्यापक रूपमा बोलिने शाखाहरूमध्ये एक हो।
* नुवाकोट जिल्ला
* रसुवा जिल्ला
* धादिङ जिल्ला
* मकवानपुर जिल्लाको पश्चिमी भाग
* काठमाडौं जिल्लाको केही उत्तरी भेगहरू
### ३. Southwestern Tamang (ल्होन्हुब ग्योद ལྷོ་ནུབ་ཏང་སྐད།)
(Southwestern Tamang ल्होन्हुब ग्योद)
* यो तुलनात्मक रूपमा कम प्रष्ट र मिश्रित प्रकृतिको क्षेत्र (Transitional dialect area) हो।
* दक्षिणी मकवानपुर जिल्ला (मधेस/तराईतर्फको क्षेत्र)
* चितवन जिल्लाका केही भागहरू
* भित्री मधेसको फेदीका सीमावर्ती क्षेत्रहरू (Border zones near inner-Terai foothills)
* पश्चिमी तामाङको प्रभाव क्षेत्र भए तापनि यसमा नेपाली/खस भाषाको मिश्रण पाइन्छ।
### ४. Eastern Gorkha Tamang (श्यार गोर्खा ग्योद ཤར་གོར་ཁ་ཏང་སྐད།)
(Eastern Gorkha Tamang श्यार गोर्खा ग्योद)
* यो गोर्खासँग जोडिएको पूर्वी पहाडी भेगको भाषा हो, जसमा भोट-बर्मेली (Tibeto-Burman) विशेषताहरू बलियो रूपमा सुरक्षित छन्।
* गोर्खा जिल्ला (पूर्वी र उत्तर-पूर्वी पहाडी क्षेत्रहरू)
* धादिङ जिल्लाको उत्तरी सिमाना जोडिएका क्षेत्रहरू (Bordering zones)
* मनास्लु क्षेत्र आसपासका उच्च हिमाली तामाङ बस्तीहरू
* उच्च उपत्यकाहरूमा भोटे भाषाहरूसँगको मिश्रित प्रभाव पाइन्छ।
### ५. Northwestern Tamang (ज्याङ्न्हुब ग्योद བྱང་ནུབ་ཏང་སྐད།)
(Northwestern Tamang ज्याङ्न्हुब ग्योद)
* यो सानो समूह (Smaller cluster) हो, जुन भोट (Tibetan) प्रभावित भाषाहरूसँग बढी नजिक छ।
* रसुवा जिल्ला (उत्तरी हिमाली क्षेत्र)
* तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रको सिमाना आसपासका क्षेत्रहरू
* माथिल्लो लाङटाङ उपत्यका क्षेत्र
* धादिङ जिल्लाका दुर्गम उत्तरी खण्डहरू
### ६. Bhutanese Tamang (Bhutan Tamang / डुक तामाङ ग्योद འབྲུག་ཏང་སྐད།)
(Bhutanese Tamang डुक तामाङ ग्योद)
* दक्षिणी भुटान (विशेष गरी पूर्वी र केन्द्रीय जोङ्खागहरू - dzongkhags)
* प्रमुख क्षेत्रहरू: Sarpang, Samdrup Jongkhar, Chhukha, Samtse, Tsirang, Dagana
* यो भाषा सामान्यतया पश्चिमी र केन्द्रीय तामाङको मिश्रण हो।
* यो पश्चिमी तामाङसँग बढी नजिक छ।
### ७. Sikkim Tamang (सिक्किम तामाङ ग्योद སིཀྐིམ་ཏང་སྐད།)
(Sikkim सिक्किम तामाङ ग्योद)
* पश्चिम सिक्किम (तामाङहरूको ठूलो घनत्व भएको क्षेत्र)
* south सिक्किमका पहाडी गाउँहरू
* Gyalshing क्षेत्र, Namchi क्षेत्र, र Jorethang क्षेत्र
* यो पूर्वी र पश्चिमी तामाङको सम्मिश्रणसँग निकै नजिक छ।
* विद्यालय शिक्षा र सञ्चार माध्यमको पहुँचका कारण यो बढी मानकीकृत (More standardized) भएको छ।
### ८. Darjeeling / Kalimpong Tamang (West Bengal / दोर््जेलिङ थेन कालेम्पुङ तामाङ ग्योद རྡོ་རྗེ་གླིང་ཐེན་ཀལིམ་སྤུང / ནུབ་བང་གལ། ཏང་སྐད།)
(Darjeeling / Kalimpong Tamang दोर््जेलिङ थेन कालेम्पुङ तामाङ ग्योद)
* दार्जिलिङ जिल्ला, कालिम्पोङ जिल्ला, पश्चिम बङ्गाल।
* यो तामाङ डायस्पोरा (प्रवासी) को एक अत्यन्त महत्त्वपूर्ण क्षेत्र हो।
* यस भाषामा नेपाली भाषा (Lingua Franca) को ठूलो असर छ।
* भोट भाषाका आगन्तुक शब्दहरू (Tibetan loanwords) को सांस्कृतिक प्रभाव छ।
* यसलाई अक्सर सिक्किम तामाङ भाषिकासँगै एउटै निरन्तरता (Dialect continuum) मा राखेर हेरिन्छ।
### ९. Assam / Northeast Tamang (अस्साम उत्तर पुर्बी तामाङ བྱང་ཤར་རྒྱ་གར་ཨས་སམ།)
(Assam / Northeast Tamang अस्साम उत्तर पुर्बी तामाङ)
* असम
* चिया कमान (Tea garden) का बस्तीहरू
* सहरी क्षेत्रका प्रवासी खण्डहरू (जस्तै गुवाहाटी, डिब्रुगढ आदि)
* यो कुनै स्थिर भाषिक क्षेत्र (Not a stable dialect region) होइन।
* तामाङ भाषा मुख्यतया घर र समुदायको बोलचालमा मात्र सीमित छ।
* धेरै क्षेत्रहरूमा यो अत्यधिक मिश्रित र लोपोन्मुख (Highly mixed and endangered) अवस्थामा पुगेको छ।
